Συνέντευξη του Γιάννη Χρηστάκου στην Μαρία Καρατζά

Violence-of-the-Days_Yiannis_Christakos_opening_ARTWALL (112)

Η συνέντευξη του Γιάννη Χρηστάκου πραγματοποιήθηκε από τη Μαρία Καρατζά, με αφορμή την ατομική του έκθεση “Η Βία των Ημερών” στο ArtWall.

Περισσότερα για την έκθεση Η Βία των Ημερών

Αν γυρνούσες πίσω στο χρόνο, πώς θα περιέγραφες το σημείο «ανάφλεξης», το σημείο που συνειδητοποίησες ότι θέλεις να ασχοληθείς με την Τέχνη;

Ξεκίνησα να παρακολουθώ μαθήματα σχεδίου, ζωγραφικής για να δώσω εξετάσεις στη Σχολή Καλών Τεχνών. Παρόλα αυτά θυμάμαι τον εαυτό μου να ασχολείται με τα χρώματα και τις ζωγραφικές εικόνες από πολύ μικρός. Η μητέρα μου ασχολείτο με την μοδιστρική τέχνη. Το γεγονός αυτό με επηρέασε αρκετά. Μεγάλωσα ανάμεσα σε χρώματα, υφάσματα, κλωστές. Θα έλεγα ότι αυτά ήταν κατά κάποιο τρόπο και τα πρώτα μου παιχνίδια.

Πες μας λίγα λόγια για σένα: Γιατί κάνεις Τέχνη; Τι επιθυμείς να πετύχει η δουλειά σου;

Μετά από τόσα χρόνια δουλειάς, η ζωγραφική έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να κάνει κάτι διαφορετικό. Το εργαστήριό μου είναι η προέκταση του σπιτιού μου. Σε κάποιες περιόδους της ζωής μου υπάρχουν μέρες που δεν πηγαίνω στο εργαστήριο, αλλά σ΄άλλες περιόδους αυτό μου φαίνεται αδιανόητο. Για πολλά χρόνια το εργαστήριο ήταν το σπίτι μου.
Αρκετές φορές έρχομαι αντιμέτωπος με το ερώτημα, «ποιο είναι το αντικείμενο, ο στόχος;» και είναι κάτι που δεν μπορώ αληθινά να απαντήσω. Δουλεύω προς κάτι και όχι από κάτι. Είναι μια πορεία ανακαλύψεων.

Ποιές είναι οι σπουδές σου;

Σπούδασα Γραφικές Τέχνες στο Τ.Ε.Ι. Αθηνών και Ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. Μαθήτευσα στο εργαστήριο του Βαγγέλη Δημητρέα. Συνέχισα με μεταπτυχιακές σπουδές (ΜΑ) στο East London University, από όπου και απέκτησα και Διδακτορικό δίπλωμα, (Doctorate in Fine Arts).

Violence-of-the-Days_Yiannis_Christakos_opening_ARTWALL (46)

Πώς θα περιέγραφες το θέμα ή το περιεχόμενο της δουλειάς σου;

Καθοριστικός παράγοντας τόσο στην θεματολογική, όσο και την υφοπλαστική εξέλιξη της δουλείας μου στάθηκε η διδακτορική μου διατριβή, που αφορούσε τη χρήση του χάρτη ως ιδεολογικό και εκφραστικό όχημα στη σύγχρονη εικαστική παραγωγή.
Η δουλειά μου σ’ όλο το διάστημα της καλλιτεχνικής μου πορείας, παρά τις όποιες θεματογραφικές αλλαγές, όσο κι αν αυτό δεν είναι ορατό σε μια πρώτη ανάγνωση, παρουσιάζει μια συνέχεια, χωρίς αυτό να αποτελεί μια υφοπλαστική γραμμικότητα.
Επιχειρώντας, αρχικά, να αποδομήσω την ανθρώπινη φιγούρα, η οποία κυριαρχούσε θεματογραφικά σε παλαιότερη δουλειά μου, επικέντρωσα το ενδιαφέρον μου στην αποδόμηση του περιγράμματος της μορφής και του «σφιχτού σχεδίου», ώστε σήμερα μέσα από μια διαδικασία αφαιρέσεων, σχηματοποιήσεων και μετασχηματισμών, η γραμμή να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, άλλοτε ως νήμα ή κλωστή και άλλοτε ως πλέγμα, παραπέμποντας συχνά σε κυτταρικούς ιστούς, αρτηριακά δίκτυα πόλεων, χάρτες και χαρτογραφικές διαδρομές ή ακόμα σε κυκλώματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, δαντέλες, κεντήματα, κλωστές και νήματα, ανθρώπινες αρτηρίες και νεύρα. Ως εκ τούτου η ζωγραφική μου, παρόλο που δεν πραγματεύεται πλέον την ανθρώπινη φιγούρα, υπαινίσσεται την ανθρώπινη παρουσία και συνεπώς εμμέσως εξακολουθεί και διατηρεί τις ανθρωποκεντρικές συνιστώσες.

Πώς δουλεύεις συνήθως; Η πρακτική σου έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου;

Στη ζωγραφική μου έρευνα τα τελευταία χρόνια, ανέπτυξα ένα σύστημα σχεδιασμού αναμορφώνοντας περαιτέρω την γραμμή. Για λόγους συντομίας και σχηματοποιώντας μπορώ να πω πως προσεγγίζω τη ζωγραφική μου έρευνα με τους εξής τρόπους:

-Την χρήση της γραμμής ως εκφραστικό και πλαστικό μέσο. Η γραμμή, κατά την διάρκεια της ζωγραφικής μου έρευνας, πάντα αποτελούσε ευδιάκριτο στοιχείο της πρακτικής μου.
-Την ενσωμάτωση στοιχείων χαρτογραφίας στο ζωγραφικό μου λεξιλόγιο και την ανάπτυξη ενός συστήματος χαρτογράφησης που αποτελεί την εξέλιξη ενός πλέγματος σχεδιασμένων γραμμών.
-Την σχεδιαστική αποδόμηση του αναπαραστατικού χάρτη και την σύνθεση ενός νέου φαντασιακού χάρτη.
-Την ιδέα της κλωστής σχετιζόμενη με πρώιμες μνήμες μου, ως παιδί μοδίστρας. Ζωγραφικά αναπαριστώμενη με τη γραμμή, η κλωστή πρωταγωνιστεί σχεδόν στο σύνολο του πρόσφατου έργου μου και χρησιμοποιείται για την σύνθεση ενός ιδιωματικού μοτίβου.
-Την χρήση του αφηρημένου σκαριγραφήματος (doodling), ως μορφή οργανικού πλέγματος γραμμών και δομικού στοιχείου του χάρτη.
-Την παράθεση εικόνων που συνθέτουν οπτικές αντιπαραθέσεις.

Κινητήρια ιδέα στην έρευνα μου αποτέλεσε η έννοια του Φαντασιακού Χάρτη και το Σημείο και η Γραμμή ως εικαστικά στοιχεία στη δημιουργία του. Το έργο που παράχθηκε ήταν η λογική εξέλιξη μιας δεκαετούς προσπάθειας μελέτης της φόρμας και χρήση της γραμμής ως βασικού εκφραστικού εργαλείου. Οι όποιες σχεδιαστικές αλλαγές συντελέστηκαν στο έργο μου προήλθαν από την ανάπτυξη της προγενέστερης πρακτικής μου. Κατά την διάρκεια της ζωγραφικής μου πρακτικής, η Αποδόμηση (βασικό γνώρισμα του Μεταμοντέρνου), βρέθηκε διαρκώς στο κέντρο της έρευνας μου. Το έντονο ενδιαφέρον μου στο σχέδιο, η μελέτη της φόρμας, και η αποδόμηση του περιγράμματός της αποτελούν το όχημα της καλλιτεχνικής μου μεθοδολογίας. Κάτι τέτοιο αποτελεί μια διαρκή διαδικασία επανασχεδιασμού της μορφής του αρχικού ερεθίσματος. Πίστη μου αποτελεί πώς η πρακτική της αποδόμησης απαιτεί υψηλού βαθμού κατανόηση της αρχικής δομημένης φόρμας και ως εκ τούτου το σχέδιο υπήρξε πάντα ενεργό και αναπόσπαστο μέρος της εικαστικής μου πρακτικής.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που συναντάς όταν δημιουργείς και πώς τις αντιμετωπίζεις;

Προκλήσεις για μένα είναι η επίλυση των όποιων μορφοπλαστικών στοιχείων εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της δουλειάς. Εκτός από την ζωγραφική αρτιότητα των έργων μου με απασχολεί να είναι έμμεσοι μεταφορείς των όποιων πολιτικο-κοινωνικών μου σκέψεων και αναφορών.

Τι ενέπνευσε τα συγκεκριμένα έργα της έκθεσης «Η Βία των ημερών» (Violence of the days);

Δεν μπορώ να πω ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη «έμπνευση» πίσω από αυτή την ενότητα των έργων. Συνήθως ξεκινώ να εργάζομαι χωρίς συγκεκριμένη αναφορά – έμπνευση. Ωστόσο, το πρόσφατο σώμα της δουλειάς μου αντλεί μορφοπλαστικά στοιχεία από ένα ευρύ πλέγμα πηγών, όπως αρχιτεκτονικά σχέδια, αστικούς χάρτες, δορυφορικές εικόνες της γης, γραφήματα υπολογιστών, σωματικές αρτηρίες, ιστοί, απολιθώματα, κεντήματα και δαντέλες. Όλες αυτές οι εικόνες μεταπλάθονται σε ένα σύμπλεγμα σχημάτων και γραμμών, που παραπέμπουν σε τοπία, χαρτογραφήματα, αστικές διαδρομές, δαντελωτά υφάσματα, κλωστές. Αρκετές φορές, η σχέση των εικόνων αυτών με τη μνήμη παραμένει ισχυρή, παρόλο που η πρώτη ανάγνωσή τους παραπέμπει σε χαρτογραφήματα. Μέσω αυτών των επεξεργασμένων εικόνων προσπαθώ να ανακαλύψω περαιτέρω την ποιότητα του σχεδίου και να εμπλουτίσω την δυναμική της εικαστικής μου γλώσσας και μεθοδολογίας.
Από την άλλη, έμμεσα αναδεικνύεται το ζήτημα της βίας στην πολυπλοκότητά της, η οποία βιώνεται έντονα τα τελευταία χρόνια στις ζωές μας. Ερωτήματα όπως, “πού ανήκω;”, “είναι αυτός ο κόσμος που ονειρεύτηκα;”, “τι θα παραδώσω στους επόμενους;”, μοιάζουν να στοιχειώνουν πολλές από τις ανησυχίες μου. Αιτήματα που χτίζουν μια ατέρμονη αγωνία και αναφέρονται σε εξαρθρώσεις, εξαιτίας εκτοπισμού ανθρώπων, στους ξεριζωμένους και στους σύγχρονους πρόσφυγες, στο κάθε λογής δουλεμπόριο, ψυχών και κορμιών. Αναφέρονται στις διαλυμένες προσωπικές ιστορίες, στις απατηλές και εφήμερες ταυτότητες, στα μονοπάτια και τις διαδρομές του πόνου πάνω σε έναν ανθρωπογεωγραφικό χάρτη που βίαια αλλάζει. Αναφέρονται εντέλει στη βία των ημερών που ζούμε. Για τους παραπάνω λόγους η γεωγραφία που εξετάζω, η προσωπική μου γεωγραφία είναι η γεωγραφία κατάρρευσης και κραυγής για την απώλεια ιδεολογιών και πατρίδων.

Αλήθεια, γιατί επιλέγεις τους χάρτες ως εικαστική έκφραση; Τι υποδηλώνει αυτή η επιλογή σας;

O χάρτης εκλαμβάνεται ως μια διεθνής γλώσσα, με σύμβολα και κώδικες που είναι αναγνωρίσιμοι διεθνώς. Για μένα ο χάρτης αποτελεί έναν τρόπο κατανόησης και συμφωνίας της αντίληψης του χώρου και μια μέθοδο γραφικής παράστασης ιδεών, συνεύρεσης και οργάνωσης γνώσης. Σχηματίζω «διανοητικούς χάρτες» τόπων με τη διαδικασία παράθεσης πληροφοριών σε σχέση με την ιδιο-προσωπική αντίληψη του περιβάλλοντος, ενώ ο πραγματικός χάρτης παρέχει την οπτική αναπαράσταση του φυσικού κόσμου και των συνόρων του.
Από τότε που ο Λεονάρντο ντα Βίντσι εφάρμοσε τον χάρτη στις επιστημονικές του ασκήσεις και οι Βενετσιάνοι καλλιτέχνες της Αναγέννησης αναγνώρισαν τις συμβολικές δυνατότητες της χαρτογράφησης, ο χάρτης, ως εργαλείο καλλιτεχνικής δράσης, χρησιμοποιήθηκε από πολλούς δημιουργούς. Ο Guy Debord και οι Καταστασιακοί ήταν ίσως οι πρώτοι που αποδόμησαν τον χάρτη στο έργο Naked Cities, 1957, για να διατυπώσουν κοινωνικοπολιτικούς προβληματισμούς. Την ίδια στιγμή ο Guy Debord εισάγει την έννοια των Ψυχογεωγραφημάτων, (Psycogeografies) και την Θεωρία του Derive, που είναι η τεχνική της επανατοποθέτησης του υπαρκτού, αστικού τοπίου με σκοπό την δημιουργία μιας νέας φαντασιακής πόλης.
Στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα, τα σύνορα μεταθέτονται και αλλάζουν πάλι. Διαφορετικοί πολιτισμοί και γεωγραφικές ταυτότητες σχηματίζονται από την αυξανόμενη μετακίνηση δυνάμεων εξαιτίας μιας οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κρίσης με παγκοσμιοποιημένα χαρακτηριστικά. Το σχέδιο ενός νέο-Χάρτη ακολουθεί το νέο πολιτικό Ήθος. Σε απάντηση και ως μια ανάγκη να ορίσουν τον δικό τους τόπο στον κόσμο, οι καλλιτέχνες έχουν αρχίσει να ενδιαφέρονται στη χρήση της οπτικής γλώσσας του χάρτη, παράλληλα με συστήματα και στρατηγικές χαρτογράφησης. Μια πληθώρα καλλιτεχνών όπως η Julie Mehretu, ο Franz Akerman, ο Jonathan Parsons, η Layla Curtis, ο Simon Patterson, η Kathy Prendergast, η Joyce Kozloff, o Guillermo Kuitca, η Χρύσα Ρωμανού έχουν εντάξει το χάρτη στο εικαστικό τους λεξιλόγιο.

Ποιος πιστεύεις ότι είναι ο ρόλος της Τέχνης και των εικαστικών σήμερα στη σύγχρονη εποχή; Πιστεύεις ότι η Τέχνη και οι καλλιτέχνες με όλες αυτές τις μάχες που δίνουν θα μπορέσουν να δώσουν κάποιες λύσεις στην εποχή της κρίσης που διανύει ο άνθρωπος; Πιστεύεις ότι η Τέχνη μπορεί να «σώσει τον κόσμο»;

Δεν πιστεύω ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος ρόλος που καλείται να παίξει σήμερα ένας καλλιτέχνης ή η τέχνη γενικότερα. Μου φαίνονται λίγο πομπώδη αυτά τα ερωτήματα που τίθενται συχνά σε μένα και γενικότερα στους καλλιτέχνες από την κοινωνία. Ωστόσο, ο καλλιτέχνης ως πολιτικό ον εκφράζει τουλάχιστον εμμέσως τις όποιες πολιτικές κ κοινωνικές του σκέψεις μέσα από την καλλιτεχνική του γλώσσα. Συχνά τόσο η έκφραση των σκέψεών του, όσο και η οπτική του έρευνα κατορθώνει να συλλάβει και να εκφράσει κάποιον παλμό της κοινωνίας. Για πολλούς καλλιτέχνες αυτό αποτελεί και ζητούμενο της δουλειάς τους. Στην προσωπική μου κατεύθυνση και έρευνα, μπορώ να πω ότι έχουν υπάρξει περίοδοι που αυτό το ζητούμενο ήταν έντονο. Εντούτοις, αυτό ως ρόλος ποτέ δεν εξέφρασε τόσο εμένα, όσο και το αποτέλεσμα της δουλειάς μου.
Ως πολίτης έχω υπάρξει πολιτικά ενεργός κι εξακολουθώ να είμαι πολύ περισσότερο σήμερα. Ιδιαίτερα σε περιόδους σαν κι αυτή, όπου η πολιτική δραστηριότητα είναι παρούσα, έντονη και επιτακτική, δεν μπορεί το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα να παραμένει ανεπηρέαστο. Παρόλα αυτά, η όποια επιρροή παραμένει μη γραμμική και έμμεση.

Πού μπορεί κανείς να δει τη δουλειά σου;

Blog: https://yiannischristakos.wordpress.com
Facebook: https://www.facebook.com/yiannis.christakos

ARTWALL Project Space
Σοφοκλέους 26 10552, Αθήνα
artwallprojectspace@gmail.com
http://theartwall.gr/

%d bloggers like this: